Thursday, August 30, 2007

Найман сарын сүүлийн өдөр

Саяхан их ухаантай үг энд тэндээс хэд хэдийг сонсож гялайв. Тухайлбал I Think I Love My Wife киноноос "Хүүхний хойноос хөөцөлдөөд маш их мөнгө алдаж болно, харин мөнгөний хойноос гүйлээ гээд хүүхэнгүй хоцорно гэж хэзээ ч байхгүй шүү" гэсэн нь онцгой их таалагдав. Үнэн үнэн. Ингээ л мэдүүштэй юм их байнаа, амьдралд.
Гэрлэсэн эмэгтэй гэдэг гэрэлт ирээдүй нь ард хоцорсон эмэгтэйг хэлнээ гэж айлдсан Амброз Брисийг амьд байвал тэвэрч аваад үнсмээр санагдав.

Энэ долоо хоногийн "нүдний зугаа, нойрны эм бас намайг ухаантай болгож бусдад харагдуулах" шид бол яагаад ядуурал байгаад байгааг Африкийн орнууд дээр тулгуурлан өөр өнцгөөс тайлбарлаж бичсэн Пол Коллиерын The bottom billion: Why the Poorest Countries Are Failing and What Can Be Done About It гэсэн ном байлаа. Сонирхолтой ном байлаа. Шууд Монголтой холбож бодох нь хаашаа юм, гэхдээ бодууштай зүйл ихтэй байв. Ялангуяа ядуурлын дөрвөн том хавх (иргэний дайн/зөрчилдөөн, газар зүйн таагүй байрлал, "газрын баялагийн хараал", муу засаглал), ийм хэцүү дөнгөтэй орнуудад хэрхэн туслах дэмжих талаарх санаа (тэр тусмаа олон улсын эрх зүйн зохицуулалтыг боловсронгуй болгох гэсэн нь) гэх мэт санааг цааш нь ургуулж, өсөн нэмэгдүүлж, үржүүлэн баяжуулваас олон шинэ шинэ бодол санаа төрөх болвуу.

Эцэст нь ходоод хоосон байхдаа блогт юм бичих нь шал дэмий юм байна. Бичье гэж бодож байсан бүхэн толгой дотроос алга болчихдгийм байна. Сэтгэн бодох чадвар бүхий эрхтнийг бид толгой дотор л байдаг гэж боддогоос уул шугамдаа тал нь ходоодонд оршоод л байгаамдаа.

Friday, August 24, 2007

намайг үнсээч

Хамаг биений хөлс цутгуулж, аахилж уухилуулсан айхтар халуу шатсан өдрүүд овоо ард хоцорч би гэдэг хүн шөнөдөө нойртой хонох болжийн. Хэдий халуун, бөгчим ч зун цаг гэдэг цаанаа л сайхан юм аа. Хөл хөнгөрөөд хаашаа ч юм дэвхрээд гүймээр л. Яг л эрвээхэй шиг л нисээд л буугаад л баймаар л.
Танил найз нөхөд намайг наанаа байхдаа сайн эмчид үзүүлж шинжлүүлээд ирээрэй гэж байнга захиж хэлээд байхаар нь уулгамч зангаараа уухайн тас гээ л эмнэлэг эргүүлдэж хэсэг харайлгав. Нэгэнт л би хөлсөө урсгаж ирсэн, эмч хөдөлмөр гаргаж үзэж байгаам чинь ямар нэг өвчин зовиур олчих санаатай аль аль маань л их л хичээв. Тэгээд яаж зүгээр гаргачих вэ дээ, ядаргаанд сайн гээд питаамины комплекс бичиж өгч байна. Түүнийг нь уусан чинь тархи толгой юун амрах. Элдэв янзын гормон, дааврын өөрчлөлт өгчих вүү яав ийв, гэлэнмаа, хандмаагийн хутгийг олчоод зүв зүгээр байсан хүн чинь өчигдөр гэнэт их үнсэлцмээр болоод ирдгийм байнаа. Нүгэл байгаа даа, пээ пүү паа.... Гэхдээ хө....Үнсэлцэх гэдгийг мартах шахсан байна шүү дээ. Бодоод бодоод ядаж зүүдэндээ ч хэзээ үнсэлцсэнээ санадаггүй.
Чатаар харьцаж байсан найздаа энэ зовиурт байдлаа хэлтэл хар халуунд юун ч хүнтэй наалдах сонирхолтой байдаг байнаа гэжийн. Уул нь ч гараад бол юун хүн амьтантай тэврэлдэж нялуурах манатай, арьс ясаа салгачихаад хөргөгчинд хийгээд тавимаар байгаа л даа. Гэхдээ, гэхдээ, гэхдээ л.
За удахгүй нүүдэл суудал хийнэ дээ. Байр хайж давхисаар ямар ч байсан сэтгэлд, түрийвчинд нийцсэн нэг байр арай чүү гэж олчоод овоо пээдгэр байна. Бас л уулын орой дээр. Үгүй ээ яахав, буян нүглээ сайн бясалгаж суу гээд байгаам байлгүй.
Дипломын ажилтай холбоотой эртний худалдаачдын талаар юм хум цуглуулж уншиж яваад, хадуураад Монтескьегийн Персийн захидлыг олж авав. Монтескье хүртэл ийм романтик ном бичиж байхад маний романтикдах бол байх байх.
Зиаг нэг сайхан сэгсийтэл таанц эргүүлж таазаа хөдлөгчихөөд намаржаандаа одно доо.

Friday, August 17, 2007

Ширгэсэн, хатсан, мянга мушгиад ч нэмэргүй

Явж явж гэрийн бараа харав. Хар халуунд хамаг хөлсөө цутгуулаад л хөлийн тавхайгаа эргэтэл, хуримтлагдсан өөхөө хайлж дуустал сүм бурханы газраар явж явж ирэв.


Хэдийгээр бүхэл өдөржин хоёр хөл дээрээ зогсоогоороо гүрдийсэн ч ядарсан байдал харагдахгүй л байв. Харин...


дотор сэтгэл бол ингэж л дөрвөн хөллөчихсөн байлаа. Хурдхан шиг л гэртээ орж ирээд л нээх их уйлмаар, бүр цурхирч эхэр татаад чухам л нөгөө нус нулимсандаа хутгалдана гэдэг шиг л асгарч өгмөөр санагдаж байлаа. Тэгсэн нулимс гардаггүй ээ. Уул нь урсаад л баймаар юм.


Баахан цонхоор харж юм юм л бодлоо. Өөрийгөө өрөвдөх гэж нэг үзлээ. Юугаа ч бодож өрөвдөх вэ дээ. Харин ч утгагүй санагдав. Шүршүүрт орж зогсов. Нэмэргүй ээ. Цээжин дотор байгаад байгаа юмаа яаж гаргах вэ. Тамхи татдаг ч юм уу гэж бодсоноо нэгэнт хаясан хороо эргэж бариад яахым ч билээ. Градустай юм уудаг ч юм уу гэж бодсон нь бүр ч тэнэг санагдав. Уух дээрээ тулсан бол өнөөдөр гэртээ биш тэнд төрсөн өдрийн баярт дискодоод явах байсан байж уу.

Өрөөнийхөө мухарт шигдээд л уул нь бол уйлмаар л байсан.







Албаар уйлах гээд гунигтай хөгжим сонсож үзэв.










Хажууд тэр маань байсан ч болоосой, тэгвэл ядаж гангар гунгар гэж ярьж суугаад тайвшрах л байсан.




Уйлмаар л байсан. Гэхдээ удаан бодож, дурсаж суухдаа дотроо бол уйлаад л байсан.

Wednesday, August 1, 2007

Миний рок нөхөр

Ингээд би нөхөртэй болдог юм байна. Эрлийн үзүүрт эрдэнэ гэдэг шиг. Хайсны эцэст олноо гэж бас хэлдэг шиг. Хавийн хүүхнүүдийн нүд унаж, хажуугаар нь өнгөрөхөд нь хүзүү хугартал эргэж хармаар хачин дэгжин жавхаалаг нөхөртэй болчлоо. Нөхөртэй болж байгаам чинь хадам ааж ээж ах гээд шууд л газар дээрээ өнөр өтгөн, дуу шуугаар цалгиж халгисан болчдгийм байна.
Заяаны ханиуд бие биеэ хараад зүрх зүрхээ таньдаг гэж ёстой үнэн. Нөхөр бид хоёр нэг нэгнээ харангуутаа л тэврэлдэж аваад “үнсэлцэв”. Нөхөр ч жигтэйхэн романтик, харандаа цаас бариад л миний зургийг зурж эхлэв. Аргагүй ээ, онцгой их сэтгэлийн хөдөлгөөн онгодыг нь оруулж байгаам чинь дээ. Хөрөг зургаа анх удаа зуруулж үзлээ ийнхүү. Болоогүй ээ, бас ирээдүйн амьдралаа хоёл ярилцаж, шууд зурж баталгаажуулав. Зургаан хүүхэдтэй болно. Хоёр шувуу, хүүхдийн тоглоомын талбай гээд боломжийн амьдрал зохиохым байна.
Нөхөр маань одоогоор эрхэлсэн ажилгүй, айл амьтны хаалга үүд татаж, амттан сэлт эргүүлж ходоод гэдсээ тордож байгаа юм. Гэхдээ тун удахгүй рок мангас болчоод намайг хар Харли Давидсоны ард суулгаад унннннн-уннннн гээд салхи татуулан давхинаа гэж амласан. Би ч бөөн баяр л байна.
Миний нөхрийн түргэн шалмаг, авъяас чадварыг харсан үзсэн хүмүүс амаа ангайгаад хэсэгтээ алмайрдгийм. Хип хоп үглэнэ дуулна, бүжиглэнэ барина гэдэг бол ярихым биш. Дараа бичлэгийг нь тавихыг бодноо. Нөхрөөрөө бахархаж байнаа. Өөрийгөө гаднаа хип хоп ч зүрх сэтгэлээрээ рок гэж тодорхойлдгийм.
Бид хоёр ч өвөр түрүүндээ орох шахам олны дунд баахан эрхэлдэж нялуурч, хүнээр дутагдсан сэтгэлт байсан цангаа тайлагдав бараг.
Миний нөхрийн халамжтайг ээ. Хавьд сонсоогүй халамжийн үг сонсож сэтгэл уярч уйлахаа дөхөв дөө.
Орой болж намайг гэр рүүгээ харихаар болоход нөхөр маань их л санаа зовж, ганцаараа гэртээ харьж чадах уу гэж асуув. Би ч шөнө сүнс чөтгөрөөс үнхэлцгээ хагартал айдгаа хэлэхэд, нөхрийн царай барайж бодолд орж хоёр тийш холхиж байгаад , аав ээж хоёр руугаа эрүүгээрээ дохингоо, “Энэ хоёр надад буцаж яаж харихыг сайн хэлээд өгчихвөл ч би ч хүргээд өгчихнө л дөө” гэсийм шүү дээ.
Бас болоогүй ээ, метроны буудал хүртэл алхаж байхад намайг ядарчихна гээд нарны шүхрийг маань барьж өгсөн гэж байгаа.
Ийм халамжтай нөхөртэй заяагаараа л таарлаа. Надтай уулзангуутаа урьд үерхэж байсан Болороо охиноос харилцаагаа бүрмөсөн таслахаар шийдсэнээ албан ёсоор мэдэгдэв. Тэр нь их халтар, нусан баатар болохоор угаасаа л салъя гэж бодож байснаа нуулгүй надад хэлэв.
Удахгүй нөхөр тав хүрнэ.
За нөхрөө магтаад байвал үг холдож үхэр холдохым байна.