Tuesday, April 28, 2009

"What Goes Around Comes Around"

Наги Нода гэх авъяаслаг бүсгүй энэ дэлхий дээр тун богинохон амьдрахдаа гайхалтай санаануудтай бүтээлүүд хэд хэдийг гаргасны нэг нь Кока Колагийн реклам. 2003 онд Юки гэх дуучны Sentimental Journey дууны клипийг хийхэд гаргасан санаан дээр үндэслэж энэ рекламыг бүтээжээ. Клип гэдгийг зүгээр нэг видео кино бус харин шинэ урлагийн бүтээл болгож харуулснаар Нода бүсгүй олныг гайхуулж бишрүүлж чадсан юм.
Уг нь улам сонирхолтой, өвөрмөц санаа ихийг гаргах байсан байх. Даанч хорвоогийн жам гэж хатуу ч юм аа даа. Хөдөлмөрч, бүтээлч, авъяаслаг бүсгүйчүүдэд бурхан минь урт нас хайрлаарай.


Энд тэндхийн яриа чалчигнал

***
- Чи ёстой сайхан аа. Нөхөртэй... Өөр амьдралаас юу ч хүсэх вэ дээ. Ажил төрөл гээд санаа зовоод байх ч зүйлгүй, мөнгө төгрөгийг нөхөр чинь олчихно. Ажил гэж зовохгүй болохоор дуртай зүйлээ хийж болно. Би ч өдөржин ажил ажил гэсээр хөгширлөө.. Чи гоё юм аа...
- Харин чи гээч. Ганц бие байхдаа л сайхан энэ тэр газраар тэнэж зугаалж авдаг байж гэж харамсдаг юм. Одоо чи ганц бие байх үедээ л сайхан эрх чөлөөгөө эдэлж авах нь дээр. Би ч өдөржин гэр гэр гэсээр л нэг айлын авгай л болчихлоо. Чамайг харахаар гоё эрх чөлөөтэй, дуртай газраа дуртай үедээ явж болно гээд л... гоё юм аа.

Бодол: Хүний нүд өөрт байгаа зүйлээсээ илүү байхгүй зүйлээ олж харахад юутай гярхай юутай хурц вэ. Өөрийн байгаа зүйлдээ сэтгэл ханамжтай байж сурах гэж явсаар амьдарсаар дуусдаг ч юм уу.

***
- Ойрд ядраад нойр олигтой хүрэхгүй, өдөр толгой өвдөх юм.
- Харин чи намайг бодоход гайгүй ээ. Угаасаа бие сайтай хүн биз дээ. Би бүр ядраад нойр хүрэхээ байгаад дээр нь ходоод өвдөөд байх болсон.
- Үгүй ээ, харин чи гайгүй шүү дээ. Миний толгой өвдөхөөс гадна бөөр ч юм уу юу ч юм ар нуруугаар хөшиж өвдөөд сууж явахад хэцүү юм.
- Тэр юу ч биш ээ. Би бүр нэг өдөр толгой манараад түргэн дуудах нь халаг болсон. Даараад байгаа юм уу ойрд бас давсаг саваар өвдөөд байх шиг байна.
- Тэр ч гайгүй ээ. Миний бүр үс унаад, гар салгалаад байх болсон шүү дээ.
- .....
- .....
- Үгүй ээ, тэр Д ямар сайхан бие сайтай юм бэ. Өглөө эрт түүртэхгүй босоод л ажилдаа явж байх юм.
- Чухам аа. Д ч угийн бие хаа сайтай хүн юм.

Бодол: Хүний өвчин зовлон үргэлж бусдынхаас илүү хэцүү, хүнд, аймшигтай санагдаж, нэг л мэдэхэд үүгээрээ бүр өрсөлдөөд л. Бүгд л аз жаргалыг хайдаг хэрнээ яг жаргалтай үедээ тэр аз жаргалаасаа айж эмээж, үгүйсгэж эхэлнэ.

***
- Төслийн материалд чиний бичсэн энэ хэсэгт алдаа гарчихсан байна.
- Хаана? Юу гэнэ ээ?
- Буруу мэдээлэл орчуулчихсан байна. Засах хэрэгтэй байна.
- Юу гэнэ ээ? Аль? Чи өөрөө харин энд алдчихсан байна ш дээ. Харж байна уу?
- Өө тийм үү.
- Тийм үү сээд байх юм алгаа. Өөрийнхөө алдааг эхэлж олчихож байвал зүгээр сэн. Өөрийгөө ер нь юу гэж бодоод байгаа юм бэ. Өөрийгөө л хичээвэл барав. Хийж байгаа нь их юм. Өөрөө хийсэн бол яаж алдаж байх бол оо. Чадаж байгаа нэгэндээ саад болохоо болимоор юм. Ганц нэг андуураа л биз. Сүртэй юм....бла-бла-бла

Бодол. Өөртөө дайсан нэмье гэвэл хүний хийснийг шүүмжлэх, алдааг нь хэлэх хэрэгтэй юм байна гэдэг үнэний хувь ихтэй юм байна.

***
- Юу болсон гээч. Би өчигдөр явж байгаад Г-тай тааралдаад. Ёстой санаандгүй таардаг байна ш дээ. Хүүхдээ тэвэрчихсэн явж байна лээ....
- Тийм үү. Г нөхрөөсөө салаагүй байна уу? Хүүхэд нээрээ хөөрхөн шүү. Манай дүү нээрээ төрөөд, охинтой болсон ш дээ. Зургийг нь явуулсан чинь ёстой муухай охин байна лээ.
- Хөөх ямар гоё юм бэ. Яанаа бид хэзээ төрөх бол оо. Хурдан хүүхэдтэй болъё оо бүгдээрээ. Чамайг хүн эргүүлж байна уу? Хөгширлөө шүү бид.
- Харин тийм ээ. Дулмаа нээрээ жирэмсэн гэж байна лээ. Би нээрээ Дулмааг эртээр дэлгүүрт явж байхыг нь харсан ш дээ. Нэг залуутай явж байна лээ.
- Тийм үү. Найз нь юм байх даа. Нээрээ би сая нэг залуутай танилцаад аа. Бүгдээрээ хамт нэг уулзаж суух уу.
- Тэгье л дээ. Хэзээ уулзах вэ? Би ойрд ажил ихтэй. Ажил гэж арзайсан муухай юм байна. Хурдан ажлаасаа гарах юм сан.
- Чухам аа. Би бас ажлаасаа гармаар байна. Ажлаас гарах гэснээс манай ажлын Баатар ганц бие юм байна лээ ш дээ.
- Тийм үү. Танилцуулаач ээ.....бла-бла-бла

Бодол. Хүүхнүүдийн яриаг ойлгох гэж хичээхийн хэрэг огт байхгүй. Хүүхнүүдийн яриаг гольфийн төвд зэрэгцэж зогсоод нэгэн зэрэг бөмбөг цохихтой адилтгаж болно. Тэдний хувьд бүгд ярих гэсэн зүйлээ ярьж, сонсох гэсэн зүйлээ л сонсохоос логик, дэс дараалал, нэг нэгэндээ ярих боломж олгох баланс этэр ер хамаагүй юм.

Monday, April 13, 2009

Singing revolution

1980-аад оны сүүл 90 -ээд оны эхээр ардчилсан хувьсгал болсон үеийн түүхээ бид бүгд л мэднэ. Зориг агсаныг үг хэлэхэд бүгд яаж дагаж байсан бас Хонх хамтлагийн дууг яаж түрэн дуулж байснаа дурсан ярихдаа бахархдаг. Тэгвэл энэ хувьсгал бусад улс орнуудад хэрхэн болж өнгөрсөн бэ?
(Бүгдийг нь нэгтгээд нэг кино хийчихдэггүй юм байх даа... )

...Эстонийн ардчилсан хувьсгалын түүхийг харуулсан The Singing Revolution баримтат киног үзэхгүй бол болохгүй кино юм. Бальтын дуучин орон Латви, Литви, Эстони гурван улсын хоёр сая хүн гар гараа барилцан 600 километр урт цуваа болон дуулалцан жагссан түүх үнэхээр сэтгэл хөдөлгөм юм. Бальтын ард түмэн үнэхээр дуучин ард түмэн юм байна. Бас халуун оргилуун цустай ч юм. Зоригтой ч юм. Хэдэн жил хамтдаа дуулсаар байгаад тусгаар тогтнолоо олж авсныг нь бахархахаас яахав.

....Хувьсгалын хэв маяг өөрчлөгдөж байна даа. Цаг хугацаа өнгөрөх бүрийд Холливүдийн киноны зэрлэг балмад явдал улам хурц хэлбэр рүү шилжиж байгааг хараад сүүлийн үед хүмүүс догшин болоод байгаа юм уу гэж бодогдох юм. Киноны хэр барагийн аллага хядлага хүний сэтгэлийг хөдөлгөхөө больчихож. Үүн шиг хувьсгал хийхэд тэмцлийн хэлбэр, гарах үр дагавар хэрцгий рүү л шилжээд байна уу даа...

Sunday, April 5, 2009

миний буян

Би ер нь өөрийгөө буянтай хүн юм гэж тоох болоод байгаа. Угаасаа л буян хурсан хүн л дээ. Гэхдээ миний үйлдээд байгаа буян өөрт илт мэдэгдэхүйц болж ирж байна. Юу вэ гэхээр бусдад буян хийх боломж олгож, хойд насанд диваажинд ороход хэрэг болох визийг баттай өгч буй маань надад ч, бусдад ч буян хураах том үйлс болоод байгаа юм. За бүр товчхондоо хэлбэл, надад зайлшгүй хэрэг болоод байгаа эд зүйлийг бусдаас гуйх, зээлэн авдаг зуршлынхаа хүчээр би өдий зэрэгтэй явж байна гэх үү дээ. Юм элбэг дэлбэг, за тэгээд эдийн засгийн хямралаар эд барааны үнэ буурч байгаа үед хүмүүс хэрэгтэй зүйлсээ захын дэлгүүрээс худалдаад авчих боломжтой болж. Хажуу айлын хүнээ ч танихгүй, хүмүүс хоорондын харилцаа унтарч, бүгд л дор дороо хувиа борлуулах болж.
Хүн хүндээ хэрэгтэй, шаардлагатай зүйл юу байна лавлаж асуудаг, дэмжиж туслан, зээлэх, зээлдүүлэх сайхан заншил устан үгүй болох нь уу үгүй юу гэж сэтгэл эмзэглэх юм. Ийм цөвүүн цагт миний бие ерөөс өөрт хэрэгтэй зүйлээ өөрөө худалдан авах амиа бодсон, бэлэнчилсэн аргаас зайлсхийж, харин оронд нь бусдаас гуйж, тэдэнд "бусдад туслах" гэсэн сайхан сэтгэлийг нь бадраахад хамаг л зүйлээ зориулъя гэж шийдсэн юм. Хүмүүс ч дуртай байгаа нь тодорхой. Эхнээсээ л авахуулаад май, ав ав, тэг тэг гээд л өгөөд байна. Бусдын гэрт зай эзлээд хэвтэж байснаас манайд байг л дээ. Ялгаа юу байна. Манайд одоо ДВД тоглуулагч, баахан двднүүд, хайруулын тавга, будаа агшаагч, тавга, аяга, халбага сэрээ, ном дэвтэр, бал үзэг харандаа гээд бусдын эд зүйлс миний эзэмшилд байна. Буцааж өгөх тал дээр надад нэгэн бодол бий. Иймэрхүү мөнх бус, эвдрээд хог болоод дуусдаг, цэцгэн настай материаллаг эд баялагт сэтгэлээ дөнгөлүүлсэн хүмүүсийн төлөө зээлсэн зүйлийг нь буцааж өгөхгүй байя гэж бодоод байна. Бурхан багш, Далай лам ч зөндөө л сургаж айлдсан. Материаллаг зүйлд хэт дасан, хойноос нь ухаанаа тавин элдэн хөөвөөс өөрийгөө л зовооно, шуналын тулам болно гэж. Тиймээс сэтгэлд суусан шуналын шулмын ад зэтгэрээс залгахын тулд тэдгээр эд хогшлыг өгөхгүй, өөртөө л байлгая, яршиг төвөг би л тэр нүглийг үүрье гэж бодлоо. Тэгээд ч ер нь тухайн зүйлийг би өдөр бүр биш ч үе үе хэрэглэх шаардлага гардгаас хойш байн байн эргэж зээлж аваад байх нь аль алиндаа төвөгтэй.

Гэтэл зарим нэг бүдүүлэг, эдийн шуналдаа хэт автсан нөхөд зээлсэн зүйлийнхээ хойноос үхэн хатан утасдан барин гүйх юм. Больцгоомоор юм. Иргэний хуулиа уншвал эд зүйл үнэ төлбөргүй зээлсэн тохиолдолд эзэнд нь тухайн зүйл зайлшгүй шаардлагатай үед буцааж өгнө гэж байгаа. Тийм зайлшгүй шаардлага гараагүйг нь би мэдэж байгаа юм чинь. Тэргүй бол үхчихгүй нь гарцаагүй.

Ухамсартай, буян өлзий нь дэлгэрсэн хүмүүс болохоор тэс ондоо. Өөрсдөө юм хумаа бариад ирнэ. Май чи үүнийг хэрэглээд үз дээ, уншаад үз дээ гээд л. Намайг авъя гээгүй байхад шүү дээ. Дуу алдаж бишрэм халуун сайхан сэтгэл рүү хүйтэн ус цацна гэж юу байхав. За гээд л алгаа тосоод авна шүү дээ. Хэрэг болохгүй ч хэвтэж л байг, хөөрхийс.

Үүний хажуугаар би өөрөө тун мартамхай хүн юм. Мартана гэдэг маниас урьдын юм хойно доо. Хэнээс юу авснаа таг мартчихна. Заримдаа миний өөрийн ч юм бил үү, хүний ч юм билүү бүр эргэлзэж тээнэгэлзэж орхино. Энэ зангаас болоод бусдын юмыг өөр хүмүүст би өөрөө зээлчихсэн байх жишээтэй. Саяхан нэг нөхрөөс авсан хэдэн номыг өөринхөө юм гэж андуураад өөр этгээдэд зээлүүлчихсэн юм. Хүний ном гэж мэдсэн бол би тэгж хүлчийх хүн биш. Тэгтэл эзэн нь номоо нэхээд унадаг юм даа. Эд зүйлдээ сүнс нь хорогдоход хүн хэчнээн зовлон өөртөө хураадаг тухай бүтэн өдрийн лекц уншсны эцэст мань эр ашгүй надаас нэг юм салсан. Удалгүй тэр нөгөө номуудаа анх худалдаж авсан үнээсээ хамаагүй доогуур үнээр шинээр худалдаж авсан байсан юм. Үгүй ээ, болж л байна шүү дээ. Миний ачаар шинэ бас хямдхан номтой л болсон байна. За тэр ДВД тоглуулагчийн хувьд ч тэр. Надад зээлсний хүчээр манай найз сүүлийн үеийн ДВД тоглуулагч өөртөө худалдаж авсан. Би тэр хогийг зээлж аваагүй бол манай найз хуучинтайгаа зууралдаад л байх байсан даа. Ажил гайгүй болохоор тэр блью рэй ДВД тоглуулагч гээчийг нь зээлж авнаа.

Хүмүүс надаас юм зээлэх гэж бас их ирнээ. Ялангуяа эзэд нь өөрсдийнхөө юмыг надаас эргэж зээлэх гэж царай алдана. Миний тэрийг түр өгөөч, би хэрэглэчихээд буцаагаад өгье гээд л. Иймэрхүү нөхдийг эдийн шуналаас овоо салчихаад гэгээрлийн мөрийг хөөж эхэлж буй яргуйс гэж нэрлээд байгаа юм. Тэд юмаа авчихаад буцааж өгөхөө мартахаар нь би мэдээж сануулж байгаад авчихна. Асуудалд бол хөнгөн шуурхай хандах хэрэгтэй.

За, одоо ч надад таван өрөө байр, зуслангийн сайхан байшин зээлэх ажил байгаа. Нэг зав гарахаар л туугаад давхичихнаа.